De inzichten en adviezen over wat gezond is en wat niet worden regelmatig aangepast.

De nieuwste inzichten en wetenschappelijke onderzoeken worden beoordeeld en door de Gezondheidsraad omgezet in richtlijnen voor goede voeding 2015. Het vorige rapport van de Gezondheidsraad geldt sinds 2006. Naar aanleiding hiervan zal de Schijf van Vijf begin 2016 ook worden aangepast.

De nieuwste richtlijnen zijn als volgt:

broEet meer plantaardig

Eet meer groenten en fruit

Dit was 150 gram tot 200 gram groenten en 200 gram fruit. 400 Gram groenten en fruit per dag hebben een positieve invloed op de bloeddruk, en een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes, long- en darmkanker. Volgens de Gezondheidsraad eet men op dit moment gemiddeld 125 gram groenten en 90 gram fruit (mannen) en 120 gram fruit (vrouwen) per dag.

Lees ook: 10 tips om meer groenten te eten

havermVolkoren

Vervang geraffineerde graanproducten door volkorenproducten

Laat wit brood en andere producten van wit meel liggen en kies voor producten waar volkoren op vermeld staat. 90 Gram is bijvoorbeeld drie volkoren boterhammen. Maar muesli, volkorenpasta of volkorencrackers kunnen natuurlijk ook. De vorige richtlijnen spraken alleen van ruim volkorenproducten.

linzPeulvruchten

Eet wekelijks peulvruchten

Onder peulvruchten verstaan: (soja-)bonen, linzen, kikkererwten en spliterwten. Doperwten, peultjes, tuinbonen en sperziebonen vallen (volgens de Gezondheidsraad) niet onder de peulvruchten en worden ingedeeld bij groenten en fruit. Volgens de Gezondheidsraad is het overtuigend aangetoond dat consumptie van peulvruchten het LDL-cholesterol verlaagt wat de kans op hart- en vaatziekten vermindert.

amNoten

Eet meer dan 15 gram ongezouten noten per dag

Kies voor walnoten, amandelen, hazelnoten, cashewnoten, pistachenoten, macadamianoten, paranoten en pecannoten. Ook pinda’s worden in dit advies tot de noten gerekend. Net als peulvruchten verlagen noten het slechte cholesterol (LDL) waardoor het risico op hart- en vaatziekten afneemt.

Lees ook: zo gezond zijn noten

Vlees

Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees

vlVlees is onbewerkt als het slechts gesneden is of in de vorm van gehakt huishoudelijk wordt bereid, na eventueel gekoeld of ingevroren te zijn. Vlees is bewerkt, als het voor conserveringsdoeleinden gerookt of gezouten is of als er conserveringsmiddelen als nitraat of nitriet aan zijn toegevoegd. Rood vlees is het vlees afkomstig van zoogdieren.

Lees ook: waarom is bewerkt vlees zo ongezond

 

viVis

Eet een keer per week vis, bij voorkeur vette vis

Het advies is om niet alleen magere, maar juist ook vette vissoorten te eten, omdat die meer visvetzuren bevatten dan magere vissoorten. Bij het eten van één maal per week vis, waarbij wordt gevarieerd in vissoorten, zijn er geen gezondheidsrisico’s in verband met mogelijke ophoping van giftige stoffen in vis. In de vorige richtlijnen werd geadviseerd twee maal per week vis te eten. Eén keer magere en één keer vette vis. Volgens het rapport eet op dit moment de helft van de bevolking twee tot drie maal vis per maand.

 

melk2Zuivel

Neem enkele porties zuivel per dag, waaronder melk of yoghurt

Het rapport geeft aan dat het aannemelijk is dat de consumptie van zuivel samenhangt met een lager risico op darmkanker en de consumptie van yoghurt met een lager risico op diabetes. Onder zuivel worden melk, yoghurt en kaas verstaan. Dit advies is niet veranderd.

 

eiEieren

Volgens het onderzoek wordt er geen verband gezien tussen de consumptie van eieren en een hoger risico op hart- en vaatziekten. Aangenomen wordt dat het eten van 7 of meer eieren per week en een hoge inname van cholesterol (400 milligram per dag) samenhangen met een hoger risico op diabetes. Het advies van 2006 was om niet meer dan gemiddeld gebruik te maken van cholesterolrijke producten. Dat advies blijft gehandhaafd.

vet2Boter en olie

Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën

Volgens de Gezondheidsraad is het voldoende aangetoond dat voedingsmiddelen rijk aan cis-onverzadigde vetzuren, zoals zachte margarines of plantaardige oliën, het risico op hart- en vaatziekten verlagen ten opzichte van voedingsmiddelen rijk aan verzadigde vetzuren, zoals boter en harde margarines.

zouZout

Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag

Zout wordt in verband gebracht met een verhoogde bloeddruk en het daarmee samenhangende risico op hart- en vaatziekten. Hiermee blijft het advies gelijk aan dat van de vorige richtlijnen in 2006.

Thee

theepDrink dagelijks drie koppen thee

Volgens het rapport  van de Gezondheidsraad is overtuigend aangetoond dat de consumptie van thee het risico op een verlaagt. Drie koppen groene of vijf koppen zwarte thee per dag verlagen de bloeddruk en het is aannemelijk dat de consumptie van zwarte en groene thee de kans op diabetes verlaagt. Kruidenthee valt niet onder dit advies. In de richtlijnen van 2006 kwam thee nog niet voor.

Koffie

Vervang ongefilterde door gefilterde koffie

kofKoffie mag, maar het ligt eraan hoe die gezet wordt.  Filterkoffie en koffie van koffiepads vallen in de categorie gefilterde koffie, net als oploskoffie en automatenkoffie op basis van vloeibaar koffieconcentraat. Ongefilterde koffie komt voor bij kookkoffie, cafetière, Griekse koffie en Turkse koffie. Espresso en koffie uit koffieautomaten waarin de koffie vers gezet wordt kunnen zowel in de categorie ongefilterde als gefilterde koffie vallen, afhankelijk van de soort koffie en de manier waarop het gezet wordt. Bij filterkoffie blijft de stof cafestol, die het slechte cholesterol (LDL) verhoogt achter in het papieren filter.

c1
Suikerhoudende dranken

Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken  

Onder suikerhoudende dranken worden zowel dranken met toegevoegd suiker als fruitsap verstaan, omdat het suikergehalte in deze dranken vergelijkbaar is. Verder vallen hieronder: vruchtendrank, vruchtennectar, frisdranken, ijsthee, gevitamineerd water en sportdranken waaraan suiker is toegevoegd. Consumptie van een à twee glazen suikerhoudende dranken leidt tot een verhoogd risico op diabetes.

 

wijAlcohol


Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag

In de vorige richtlijnen was het advies om de de inname van alcohol te beperken tot één glas (vrouwen) of twee glazen (mannen). Dat advies is nu naar beneden bijgesteld. Volgens het rapport hangt matig alcoholgebruik (tot 15 gram per dag) samen met een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes en dementie, maar een hoger risico op borstkanker. Matig gebruik van bier bij mannen en sterke drank bij vrouwen hangt samen met een hoger risico op diabetes. Matig gebruik van bier en wijn hangt samen met een lager risico op longkanker.

 

pilSupplementen

Het gebruik van voedingsstofsupplementen is niet nodig, behalve voor mensen die tot een specifieke groep behoren waarvoor een suppletieadvies geldt. Dat advies is er voor vrouwen van 50 plus en mannen van 70 plus, voor vitamine D. Zwangere vrouwen voor foliumzuur.

 

Lees het hele rapport hier