bakpoeder, wijnsteenbakpoeder en soda

Over bakpoeder, wijnsteenbakpoeder en baksoda

Erg verwarrend allemaal die verschillende namen, zeker als je ook wel eens Engelse recepten gebruikt.

In de meeste recepten voor cake, cakejes, taarten en koekjes wordt iets van een rijsmiddel gebruikt om het zo te laten rijzen en mooi luchtig te krijgen.

Zo wordt er hier bakpoeder, baksoda, zuiveringszout of wijnsteenbakpoeder gebruikt. Als je ook wel eens Engelse recepten gebruikt, staat er vaak baking soda of cream of tartar. Tot nu toe gebruikte ik altijd gewoon bakpoeder, wat er ook stond. Maar na een paar matig gerezen cakes heb ik toch maar eens uitgezocht hoe het zat. Wat blijkt, bakpoeder is niet hetzelfde als baking soda. Maar baking soda of zuiveringszout is wel een ingrediënt van bakpoeder.

Dus hoe zit het en wanneer gebruik je wat?

*Zuiveringszout = baksoda = baking soda

Zuiveringszout of baksoda (E500) is pure natriumbicarbonaat (in het Engels: sodium bicarbonaat) ook wel dubbelkoolzure soda genoemd. Dit zout heeft de combinatie met warmte en/of zuur nodig. Door de reactie van zout en zuur vormen zich dan koolzuurbelletjes waardoor je beslag en baksels luchtig worden. Meteen als je het zuiveringszout met een zuur ingrediënt mengt, begint doe chemische reactie. Je kunt het beslag dus niet bewaren en het moet meteen gebakken worden.

Als er alleen baksoda of zuiveringszout wordt gebruikt in een recept, en geen bakpoeder, dan moeten er dus zure ingrediënten in het recept staan (b.v. citroensap, yoghurt, karnemelk) om de baksoda te activeren.

Als je bakpoeder gebruikt in plaats van baksoda of zuiveringszout dan voeg je extra zuur toe. Als er ook al zuur in je recept zit (citroensap, yoghurt, enz.) dan kan je smaak te zuur worden.

 

bp2*Bakpoeder = baking powder

Bakpoeder is een samenstelling van verschillende stoffen. Meestal baksoda en een zuur om de baksoda te activeren.

Backin

Voorbeeld van een de inhoud van een zakje bakpoeder:  E450 (natriumdifosfaat), E500 (baksoda) en zetmeel.

*Wijnsteenbakpoeder

Bij wijnsteenbakpoeder is wijnsteenpoeder (en niet wijnsteenzuurpoeder) gemengd met natriumbicarbonaat (baksoda).

Wijnsteenzuur = tartaric acid

Wijnsteenzuur (E334) is een zout dat van nature voorkomt in fruit, bijvoorbeeld in druiven en bananen. Wijnsteenzuur is zuurder dan wijnsteen. Volgens Nigella is het ongeveer twee keer zo zuur als wijnsteen. Verder meldt ze dat je wijnsteenpoeder misschien kunt vervangen door wijnsteenzuurpoeder als je de helft van de aangegeven hoeveelheid gebruikt. Wijnsteenzuurpoeder wordt ook wel gebruikt bij het maken van suikeroplossingen en glazuur. Zie voor een rijsmiddel met wijnsteenzuur hier.

Wijnsteen = cream of tartar = kaliumwaterstoftartraat

Als het wijnsteenzuur uit druiven reageert met de kalium in wijn, ontstaat wijnsteen (E336). Het is een bijproduct van het maken van wijn waarbij het wijnsteenzuur bezinkt en neerslaat als een wit poeder. Wijnsteenzuur is een veilig voedingsproduct dat voor 80% wordt afgebroken in de darmen en voor 20% onveranderd het lichaam verlaat via de urine. Wijnsteen is het ingrediënt wat wordt gebruikt om

Vaak worden de namen wijnsteen en wijnsteenzuur door elkaar gebruikt, terwijl het niet hetzelfde is. Als je zeker wilt weten welke van de twee er in zit. Kijk dan op het etiket: E334 is wijnsteenzuur en E336 is wijnsteen.

 

Gewone bakpoeder of wijnsteenbakpoeder?

In veel gezonde kookboeken zoals die van Amber Alberda of Rens Kroes wordt meestal wijnsteenbakpoeder gebruikt. Hier zijn geen chemische rijsmiddelen of ingrediënten met gluten aan toegevoegd en dat kan bij gewone bakpoeder wel het geval zijn. Maar je kunt beter altijd even het etiket checken. In een recept kun je wel wijnsteenbakpoeder en gewoon bakpoeder door elkaar vervangen.

Hoeveel bakpoeder?

Als richtlijn kan je aanhouden 15 gram bakpoeder op 500 gram bloem. Op deze manier kan je ook zelfrijzend bakmeel maken.

Zelf bakpoeder of wijnsteenbakpoeder maken?

Meng voor het maken van wijnsteenbakpoeder:

2 delen wijnsteenpoeder
1 deel baksoda

 

 bp3 bp4
 Wijnsteenbakpoeder van Jacob Hooy, 3,99 Baksoda of zuiveringszout van Jacob Hooy,

Hoe lang kan je bakpoeder en baksoda bewaren?

Goed afgesloten kan je het een jaar tot anderhalf jaar bewaren.

Hoe test je of bakpoeder nog vers is?

Bakpoeder: Meng een theelepel bakpoeder met een half kopje heet water. Als het bruist en bubbelt is het nog goed.

Badsoda: Doe een theelepel baksoda in een schaaltje en druppel er wat citroensap of azijn op. Zie je geen bubbels? Dan is het tijd om je baksoda te vervangen.

 

bronnen: chemistry.about.com, voedingswaar.nl

Ook interessant
erwtensoep
Tijd voor erwtensoep, drie snert recepten