culinaire films

Culinaire films

Er zijn talloze films te bedenken waarin eten een metafoor is voor liefde, communicatie of seks. Iedereen kent ze wel: die scène in dat restaurant of film waarin voedsel een prikkelende rol speelt.

Wie herinnert zich niet de scène uit 9½ weeks waarin Mickey Rourke Kim Basinger met honing, ijsblokjes en champagne tot extase weet te brengen? Of de romantische komedie When Harry met Sally die wereldberoemd werd door de scène waarin Meg Ryan een orgasme faked in een lunchroom. De komedie Bridget Jones gaat net zoveel over niet eten (calorieën tellen) als over wel eten (troosteten). Hilarisch is het moment waarop Bridget (René Zellweger) besluit dat ze goed moet kunnen koken. Met als resultaat een diner met blauwe soep, omelet en sinaasappelmarmelade als dessert. In Jamon Jamon van José Juan Bigas Luna gaat het er sensueler aan toe. Hierin wordt de link gelegd tussen de Spaanse eetgewoonten en de bedmanieren van de Spanjaarden. In Bertolucci’s Last tango in Paris (1973) zitten talloze scènes met etenswaren. Sommige daarvan zijn eerder shockerend dan ‘smakelijk’, zoals die waarin de geliefden een rat met mayonaise in hun seksspelletjes gebruiken.

Eten fungeert in films ook vaak als metafoor voor wraak, verraad en dood. Onder de zoete schijn van samen eten worden sadisme en slachtingen verdoezeld. In The Godfather van Francis Ford Coppola bijvoorbeeld of Pulp Fiction van Quintin Tarantino, die opent met een overval in een restaurant en waarin Vincent (John Travolta) zijn walging uitspreekt over de Hollandse voorkeur voor mayonaise bij friet (They’re fuckin’ drowning them in it, man!’) Onvergetelijk is de huiveringwekkende scène in het derde deel van Hannibal. De in koksbuis gestoken seriemoordenaar (Anthony Hopkins) maakt voor agent Clarice (Julianne Moore) een exquise gerecht: gegrilde hersenen, aan tafel gefileerd en bereid. Behalve in films speelt eten ook vaak een belangrijke rol in series. Koffie met donuts zijn na de serie Twin Peaks nooit meer hetzelfde geweest. Onze eigen Grijpstra & De Gier houden het liever bij broodjes pekelvlees tussen de moorden door. In Friends is een koffiehuis het decor voor ondermeer chef-kok Monica en Joey die zich te buiten gaat aan onmogelijke combinaties zoals Rachel’s pudding die voor de helft uit hartige taart bestaat (‘Whats not to like? Jam: Good, Custard: Good, Meat: Gooooooood!’). In welke serie eten de personages eigenlijk niet? Regisseurs lijken niet om etende personages heen te kunnen en een aantal kiest bewust voor eten als thema of decor. Een selectie van 22 culinaire films in willekeurige volgorde:

[bol_product_links block_id=”bol_540627ef108dc_selected-products” products=”1002004007157310,1002004006540278,1002004000089311,1002004007525077,1002004000090683,1002004000076221,1002004006130786,1002004004952761,1002004010978764,1002004000037950,1002004012118271,1002004005650311,1002004005971707,1002004004989641,1002004005892986″ name=”cf” sub_id=”” link_color=”003399″ subtitle_color=”000000″ pricetype_color=”000000″ price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FFFFFF” border_color=”FFFFFF” width=”750″ cols=”3″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

Big Night

(1996) Een gepassioneerde film over twee Italiaanse broers die naar New Jersey emigreren. Primo is de briljante chef, die weigert zijn kooktalent te verkwisten aan de banale schotels die de klanten verwachten. Secondo is de gladde zakenman, die bereid is tot compromissen om het hoofd te kunnen bieden aan de moordende concurrentie. Wanneer een vriend hen voorstelt jazzlegende Louis Prima te engageren als publicitaire stunt, gaan ze daar gretig op in. Primo en Secondo investeren hun laatste centen en beginnen aan de voorbereidingen van een grandioos eetfestijn, dat de hele Italiaanse gemeenschap naar hun restaurant moet lokken Een smakelijke komedie over culinaire uitspattingen.

Babettes Feast

(1987) Een Deense film over een mysterieuze Franse vluchtelinge die in 1871 arriveert in een dorpje op het ruige Deense Jutland. Babette trekt in bij twee vrijgezelle zussen, dochters van een overleden predikant. Hoewel geheimzinnigheid haar blijft omringen, maakt ze al snel onmisbaar deel uit van de kleine en gesloten gemeenschap. Wanneer Babette in een klap rijk wordt door het winnen van een geldbedrag, verwacht iedereen in het dorp haar vertrek. Maar tot hun grote verbazing nodigt Babette hen uit voor een feestmaaltijd. De streng gelovige dorpsbewoners vinden dit zondig en onmatig, maar naarmate de drank vloeit gaan ze er stiekem toch van genieten Met het liefdesmaal op gastronomisch topniveau weet Babette de harten van de gesloten dorpsbewoners te veroveren en hen daarmee tot leven te wekken.

Bella Martha

(2001) Martha (Martina Gedeck) is een emotioneel geblokkeerde chef-kok in Hamburg die leeft voor haar werk. Geen bord verlaat de keuken zonder dubbel door haar gecheckt te zijn. De onvermijdelijke crisis kondigt zich aan als ze de zorg krijgt voor het achtjarige dochtertje Lina van haar overleden zus. Ondanks het feit dat Martha zich uitslooft, wil het kind niet eten. Ze wil naar haar vader en Martha belooft de man op te sporen. Als Martha na een paar dagen terugkomt in het restaurant blijkt dat er een Italiaanse hulpkok Mario (Sergio Castellitto) is aangesteld. Martha ziet in hem een rivaal en gaat de competitie aan. De verhouding tussen Martha en Mario verbetert wanneer de laatste erin slaagt om Lina weer aan het eten te krijgen. De film wekt met zijn exquise gerechten de eetlust op.

Dinner Rush

(2000) Chef Udo (Edoardo Ballerini) en souschef Duncan (Zainab Jah) staan elkaar naar het leven. In de keuken van een trendy New Yorks restaurant vechten ze hun strijd om het krediet van vader en restauranteigenaar Luigi (Danny Aiello) en om de liefde van de sexy Nicole uit. Pa ergert zich ondertussen aan de overdreven gerechten van de nouvelle cuisine. Hij wil traditioneel eten als worst en pasta. De gasten stromen echter binnen om zich wellustig te storten op Udo’s creaties zoals een enorme fallus van kreeft en champagne temidden van gefrituurde mie. Rechercheurs die onraad ruiken, worden bedwelmd met eten en drank. Ondertussen volstrekt zich onder hun neus een uitgekiende afrekening.

Como Agua para chocolate

(1992) De verfilming van de bestseller Rode rozen en tortilla’s over Mexicaanse gerechten, onbereikbare liefde en vurige passie met de revolutie van 1910-1920 als achtergrond. Heldin Tita woont met haar twee zussen en tirannieke moeder op een haciënda. Tita wil trouwen met de sensuele Pedro, maar volgens Mexicaanse traditie moet zij als jongste dochter haar moeder tot aan haar dood verzorgen. Pedro trouwt daarop met Tita’s zuster Rosaura, om toch in de buurt van zijn geliefde te kunnen zijn. Tita wordt als assepoester verbannen naar de keuken, waar ze symbolische gerechten maakt die een magische uitwerking blijken te hebben. Zo zorgen haar tranen in het deeg voor de bruidstaart voor huilende en brakende gasten en als Tita zich prikt aan een doorn van een roos stroomt haar hele wezen Pedro’s lichaam binnen via de kwartels met rozensaus.

Eat Drink Man Woman

(1994). Iedere zondag bereidt Taipei’s befaamdste chef-kok vol toewijding een uitgebreid diner voor zijn drie ongetrouwde dochters. Zonder goed te beseffen dat de man op deze manier zijn liefde voor hen tracht te uiten, heeft het drietal een beetje genoeg van deze traditie. De generatiekloof wordt treffend gesymboliseerd door de uitgebreid in beeld gebrachte maaltijdbereiding, die opvallend contrasteert met het voedsel dat op tafel lijkt te verpieteren, doordat er nauwelijks on screen van gegeten wordt.

The cook, the thief, his wife and her lover

(1989) Georgina (Helen Mirren) is de vrouw van de barbaarse maffiabaas Spica (Michael Gambon) en gaat een geheime romance aan. Dit speelt zich af tussen de maaltijden door in het paleisachtige restaurant van haar wrede man. De anticulinaire Spica spreekt in bevelen en zijn enorme fysieke aanwezigheid wordt door zijn mishandelingen en ranzige vreetpartijen nog eens uitvergroot. Kok Richard (Richard Bohringer) helpt de stiekeme relatie verborgen te houden, maar langzaam komt Spica erachter dat zijn vrouw een verhouding heeft met een vaste klant. Zijn wraak wordt overtroefd door die van Georgina. Zij dient haar geliefde op aan haar echtgenoot en dwingt hem te eten. Een nieuwe interpretatie van het Laatste Avondmaal, die tegelijkertijd misselijkmakend en wonderschoon is.

Chocolat

(2000) In het Franse dorpje Lansquenet van 1959 heeft de tijd stilgestaan. Daarin komt verandering als Vianne Rocher (Julliete Binoche) zich er met haar dochter en een chocolaterie opent. Zij beschikt over de gave om voor elke inwoner de juiste chocola uit te kiezen. De stugge, streng gelovige dorpelingen lijken te smelten voor de chocolade van Vianne en ver weggestopte verlangens komen weer naar de oppervlakte. Geheel tegen de zin van de conservatieve burgemeester Reynaud (Alfred Molina) die zijn macht ziet verdwijnen. Er ontstaan twee kampen, met aan de ene kant de dorpelingen die alles bij het oude willen houden en aan de andere kant de inwoners die volop willen proeven van die nieuwe vrijheidsbeleving. Dan verschijnt ook nog de knappe vrijbuiter Roux (Johnny Depp) die bij Vianne zelf allerlei gevoelens losmaakt. De spanningen in het dorp lopen hoog op.

Une Affaire du Goût

(2000) Onder het genot van wijn en eten wordt een merkwaardig machtspelletje gespeeld. De rijke industrieel Delamont (Bernard Giraudeau) is een neuroot die leeft met de angst vergiftigd te worden en bovendien lijdt aan smetvrees. Vanwege zijn delicate smaak en voedselallergie voor vis, schaaldieren en kaas neemt hij een voorproever in dienst, Nicolas (Jean-Pierre Lopit). Om Nicolas’ smaak identiek te maken aan de zijne, dwingt Delamont hem een ontgiftigingskuur te ondergaan. Na tien dagen vasten stort Nicolas zich op fruits de mer en kaas, die Delamont heeft gemengd met braakmiddelen, om bij Nicolas dezelfde fobie voor dit voedsel te kweken als hijzelf heeft. Nicolas raakt verslaafd aan Delamont en verliest zichzelf in zijn obsessie. Wanneer Delamont hem verstoot, heeft dit verstrekkende gevolgen.

La Cena

(1998) Een restaurant in Rome is een ontmoetingsplaats voor vriendschappen, laatkomers en kletskousen. Restauranthouder Flora (Fanny Ardant) brengt de mensen naar hun plaats en luistert naar alle problemen. En dat zijn er nogal wat! Gebroken harten, opspelende liefdes en valse hoop passeren de revue. Een vader ontmoet zijn zonen voor ’t eerst sinds lange tijd, een leraar – lijdend onder de passie van een leerlinge, de moeder die niet kan begrijpen dat haar dochter novice wil worden. Een ober met dichterlijke aspiraties. Een chagrijnige kok die maar woorden blijft spuien. Het zijn enkele van de personages die gevolgd worden tijdens het meest relaxerende moment van de dag: het diner. Een heerlijke luchtige komedie die licht op de maag ligt.

Tampopo

(1985) In deze Noodle Westernspeelt actrice Nobuko Miyamoto de jonge, onzekere weduwe Tampopo. Om rond te komen, opent zij een noedelbar in Tokio. De zaak kent allesbehalve succes. Haar noedelsoep smaakt nergens naar en dat heeft alles te maken met het gebrek aan respect voor het bereiden van de soep en hoe zij omgaat met haar ingrediënten. De eenzaam ronddolende trucker en gastronomische specialist Goro (Tstomu Yamazaki) leert Tampopo de fijne kneepjes en samen maken zij uiteindelijk de perfecte noedelsoep. Het begrip eidooier krijgt een volstrekt nieuwe betekenis na deze film met verlichte ideeën over seks en voedsel.

A Comedia de deus Bizarre

(1995) Droge Portugese film uit midden jaren ‘90. Joao (Joao César Monteiro) is een virtuoze ijsmaker wiens belangstelling voornamelijk uitgaat naar de verkoopsters van ijssalon Paraiso do Gelado. Deze jonge meisjes worden door hem geselecteerd en getraind en moeten ingaan op zijn soms perverse, maar meestal onschuldige komische wensen. Een meisje moet bijvoorbeeld een bad nemen in melk, waarna hij het ‘badwater’ wil gebruiken om een goddelijke ijscreatie te maken. De vader van een van de meisjes, een slager, accepteert het niet en neemt de ijskunstenaar te grazen.

Tortilla soup

(2001) Martin Naranjo (Hector Elizondo) is de culinaire drijfkracht achter een succesvol restaurant en weduwnaar met drie dochters. Zijn passie voor koken blijkt uit de tijd die hij besteedt aan de gezamenlijke maaltijd op zondag. Martin is een ‘control freak’ die zonodig alle processen van het koken onder controle moet hebben. De drie dochters en hun vader proberen hebben allemaal zo hun specifieke problemen en wanneer pa een romantisch avontuurtje beleeft blijkt er opeens veel liefde te vinden.

L’Aile ou la Cuisse

(1976) Louis de Funès speelt in deze film gastronoom Charles Duchemin. Hij werkt hard aan de jongste uitgave van zijn “Guide Duchemin” de culinaire bijbel van Frankrijk. Met lede ogen de ondergang van de Franse keuken aan, door de opkomst van het machinaal geproduceerde voedsel van het concern Tricatel. Daarom spreekt hij af om tijdens een talkshow zijn talenten als fijnproever te tonen, maar een paar dagen voor de show raakt hij zijn smaak kwijt. Daar komt nog eens bij dat zijn zoon, in wie hij de ideale opvolger ziet, liever clown in een circus wil worden. Een geestige persiflage op de sterrencultuur van de Rode Michelin Gids en het gedrag van de Fransen t.a.v. fastfood.

Fried Green Tomatoes at the Whistle Stop Café

(1991) Evelyn (Kathy Bates) vult haar leven met chocola eten en haar man verzorgen. Ze fleurt helemaal op door een onverwachte vriendschap met de oudere Ninny, die haar het verhaal vertelt over twee koppige vrouwen in het Alabama van de jaren dertig. Samen runden zij het Whistle Stop café, befaamd om haar goede koffie, taarten, gebakken groene tomaten en gezelligheid. Een hartverwarmende film over (lesbische) liefde, vriendschap en een moord.

Who’s Killing the Great Chefs of Europe?

(1978) Topkoks vechten onderling om de eer. Een voor een sterven ze op de op de wijze waarop ze hun topcreatie bereiden: in een aquarium tussen de kreeften, geperst of aan het spit. Natasha (Jaqueline Bisset) is gespecialiseerd in een moordtoetje, la bombe Richelieu, en de vetzuchtige Max (Robert Morley) eet zoveel tot de dood erop volgt.

La Cuisine au Beurre

(1963) Wanneer Fernand als doodgewaande oorlogsveteraan terugkeert naar zijn vrouw Christiane en zijn restaurant in de Provence, is er niets meer als voorheen. Christiane blijkt hertrouwd met de André, die het restaurant een Normandische toets heeft gegeven. Een smakelijke komedie met Fernandel en André Bourvil.

Delicatessen

(1991) Het bizarre verhaal over Dominique (Jean-Claude Dreyfus) die behalve slager ook huisjesmelker is. Hij put zijn vleesvoorraad uit onvermoede mensen en voorziet zijn klanten zo van ‘zeldzame delicatessen, om van te snoepen’. Een man vindt via een advertentie werk, en daarmee kost en inwoning bij de slager. Ook hij is kandidaat, probleem is dat de dochter van de slager verliefd op hem wordt. Ze probeert hem voor een tragisch einde te behoeden en dat leidt tot een geestige climax. Een gitzwarte, vervreemdende film vol bombast.

La Grande Bouffe

(1973) Vier vrienden van middelbare leeftijd komen in een verlaten villa bijeen. De vier bourgeois realiseren zich hoe zinloos hun leven eigenlijk is. Marcello, Michel, Ugo en Philippe zijn in het dagelijkse leven succesvol als piloot, televisieproducer, rechter en meesterkok, maar ze zijn vastgeroest in een leven Ze werken hoewel ze hun job niet graag doen, ze neuken hoewel ze niet geil zijn, ze eten hoewel ze geen honger hebben. Om daaraan te ontsnappen, besluiten ze zelfmoord te plegen op een manier die een statement maakt: door zich aan uitgelezen gerechten letterlijk dood te eten. Klassiek meesterwerk van Marco Ferreri dat in de jaren zeventig veel ophef veroorzaakte.

Our dailey bread

(2005) De film focust op de wereld van de industriële voedselproductie en laat op indringende wijze zien hoe een product werkelijk tot stand komt. Beelden uit de veehouderij, tuinbouw, viskwekerij en zoutwinning wisselen elkaar in snel tempo af. Zonder commentaar of muziek passeren de verschillende productieprocessen de revue: van de mechanische pluk van olijven tot het handmatig sorteren van varkensingewanden. Het machinale openrijten van runderkarkassen staat in schril contrast met het beeld van een monumentale kweekserre. Het resulteert in een bij vlagen shockerende filmervaring.

Super size me

(2004) Filmmaker Morgan Spurlock maakt zichzelf proefkonijn door 30 dagen niets anders te eten dan McDonalds voedsel. Hij probeert hiermee aan te tonen wat de lichamelijke en geestelijke effecten zijn van het overmatige eten van fastfood, om zo inzicht te geven in één van de grootste problemen in Amerika: vetzucht. Dit alles resulteert in een vette rekening, zorgwekkende bezoekjes aan artsen en voedingsdeskundigen. Super Size Me is een satirische stoot in de maag, vol vet en feiten over de fastfood industrie.

Ober (2006)

Edgar werkt als ober in een matig lopend restaurant met een groot aquarium. Zijn leven bevalt hem absoluut niet. Als Edgar door lastige klanten tot het uiterste wordt getergd en geen weerwoord heeft is zijn geduld op. Hij gaat verhaal halen bij Herman, de scenarioschrijver van zijn leven. In de films van Van Warmerdam wordt veel gegeten, Janneke Vreugdenhil interviewde de filmmaker. Het artikel ”Van Warmerdam is uitgegeten” is gepubliceerd in NRC Handelsblad en in http://www.bouillonmagazine.nl/inhoudnr13.php.

Follow my blog with Bloglovin