VETWETER OVER KOKOSOLIE

De (sport)voeding wetenschap is voortdurend aan veranderingen onderhevig. De aanbevolen hoeveelheid eiwitten is gestaag gestegen tot nu zo’n 2,2 gram per kg. lichaamsgewicht.

De aanbevolen koolhydraatinname is hoog geweest, is heel laag geweest en momenteel wordt er flink mee gevarieerd, waarbij je meestal ziet dat de inname dichter bij een wedstrijd omlaag gaat en in een bulkfase omhoog.

Vet boosdoener?

De veranderingen bij het derde macronutriënt, de vetten, zijn echter het grootst. Nadat het gemiddelde lichaamsgewicht steeds hoger kwam te liggen wees men vet, en dan met name verzadigd vet, als de boosdoener aan. Producenten kwamen met “light-producten” waarin het vetgehalte was teruggebracht. Vaak werden de vetten vervangen door koolhydraten. Maar ondanks dat de vetconsumptie daalde, werd men toch steeds vetter.

Koolhydraten goed of slecht

Koolhydraten werden nu als boosdoener aangewezen. Diëten zoals het Atkins-dieet, waarin de koolhydraten enorm werden beperkt, wonnen aan populariteit en vetten werden opnieuw onder de loep genomen.
Ook in de fitnesswereld gebeurde dat en geleidelijk aan werd de term “gezonde vetten” gemeengoed.

Hoe zat het ook alweer?

Oliën en vetten bestaan uit één molecuul glycerine en drie vetzuren. Vetzuren zijn ketens gekoppelde koolstofatomen met daaraan verbonden waterstof en een organische zuurgroep. De lengte van die ketens kan variëren van één tot tientallen koolstofatomen. Als er tussen twee koolstofatomen in een keten een dubbele binding voorkomt spreekt men van onverzadigd vetzuur. Op kamertemperatuur is er dan sprake van olie. Zonder dubbele bindingen spreekt men van verzadigde vetzuren, op kamertemperatuur is er dan sprake van vet.

Verzadigde vetzuren

De verzadigde vetzuren hebben een slechte reputatie, omdat ze het cholesterolgehalte zouden laten stijgen. De onverzadigde vetzuren, met een veel betere reputatie, worden weer verder onderverdeeld. Is er sprake van één zo’n dubbele binding, dan spreekt men van enkelvoudig onverzadigd. Voorbeeld is olijfolie. Zij er meerdere dubbele bindingen dan gaat het dus om meervoudig onverzadigde vetzuren die je bijvoorbeeld vindt in zonnebloemolie en visolie.

Meervoudig onverzadigd

De meervoudig onverzadigde vetzuren zijn nog verder onder te verdelen in de nu ook in onze kringen zo bekende omega-3 (bijv. lijnzaadolie, EPA en DHA uit vis) en omega-6 vetzuren (bijv. linolzuur uit plantaardige oliën) . Men noemt dit de essentiële vetten. Er zijn er nog meer, maar dit zijn de belangrijkste. Nu bestaat ons dieet gemiddeld uit veel meer omega-6 dan omega-3, vaak is die verhouding 10 op 1!

Omega 3, 6 en 9

Ideaal zou zijn 2 of 3 op 1, zodat men aanvulling van omega-3 vetzuren aanbeveelt. Er komen steeds meer oliën op de markt met een ideale verhouding omega-3, 6 en 9. Aan deze gezonde vetten schrijft men steeds meer gezondheidsvoordelen toe, zoals een gunstige werking op de cholesterolspiegel, een verlaagde bloeddruk, een betere hormoonbalans, verlaagde kans op hart- en vaatziekten, verbeterde insulinewerking, verbeterde stofwisseling, verhoogde afscheiding groeihormoon, verminderde kans op dementie, ondersteuning van de lever en ga zo nog maar even door.

Ook bodybuilders gebruiken in hun dieet nu gezonde vetten, vaak uit bronnen als zalm en makreel, maar dus ook uit supplementen.

Transvetten, slechste vetten

De allerslechtste vetten tot slot zijn de transvetten, die o.a. ontstaan door vloeibare oliën te harden zodat ze gebruikt kunnen worden in allerlei producten. Deze vetten verhogen het slechte cholesterol, verlagen het goede en hebben tal van nadelige invloeden op de gezondheid. Gelukkig bevatten producten zoals margarine, die voorheen bomvol transvetten zaten, nu steeds minder van deze stof. Maar in koekjes, frituurvet en dergelijke producten vind je, zij het steeds minder, toch nog regelmatig.

Niet alles is zoals het lijkt

We gaan dan wel zo vlug aan de verzadigde vetten voorbij, maar zijn deze nu echt zo slecht? In dierlijk vet en zuivel vind je deze vetten, dus in een lekker stuk biefstuk met een glas melk tref je aardig wat verzadigd vet aan. Sommige verzadigde vetten hebben een reputatie die bijna net zo slecht is als die van transvetten. Een voorbeeld is kokosnootvet of kokosolie.

Kokosnootvet of kokosolie

Dit is een verzadigd vet dat vroeger veel werd gebruikt maar sinds de opkomst van de onverzadigde oliën en de angst voor verzadigde vetten naar de achtergrond is verwezen. Verschillende deskundigen die aandachtig wetenschappelijke onderzoeken bestudeerden naar culturen waar veel kokosolie wordt gebruikt, ontdekten dat er iets niet klopte aan de algemene gedachtegang. Het aantal gevallen met hart- en vaatziekten was in die streken helemaal niet hoger, sterker nog, juist een stuk lager!

Olie bij hoge temperaturen

Bovendien zijn er ook steeds meer wetenschappers die terecht wijzen op het feit dat bijvoorbeeld olijfolie weliswaar erg veel goede eigenschappen heeft, maar niet geschikt is om te frituren of bijvoorbeeld een biefstuk te bakken. Omdat de temperaturen dan hoog oplopen verliest de olie zijn samenstelling en wordt het vet ranzig en ongezond! Deze mensen durven keihard te beweren dat ouderwetse roomboter dan nog beter is, of…nog beter….kokosvet!

lees ook: gezondste olie om in te bakken en frituren

Samenstelling kokosvet

Als je naar de samenstelling van kokosvet kijkt, kom je al snel tot een interessante ontdekking. De vetten hierin zijn voor ruim 60% MCT’s! Ja, je herinnert ze je nog wel, de vetten die zich gedragen als koolhydraten, de vetten die door hun middenlange ketenstructuur heel slecht door het lichaam opgeslagen kunnen worden als vet, maar des te meer aangewend kunnen worden als energie! Dit vet blijft op hoge temperaturen wel stabiel en is dus geschikt voor bakken en zelfs frituren.

MCT's

Er komt steeds meer bewijs dat deze MCT’s erg goed zijn voor de gezondheid. De cholesterolverhouding wordt positief beïnvloedt, de insulinegevoeligheid verbetert sterk (een zeer belangrijke eigenschap in een tijd dat suikerziekte epidemische vormen begint aan te nemen), de bloeddruk daalt, de schildklierwerking wordt gestimuleerd en, voor veel mensen zeer belangrijk, het helpt in de strijd tegen overgewicht. Een koolhydraatbeperkt dieet waarin plaats voor magere eiwitten, een goede verhouding van omega-3 en 6 vetzuren en als aanvulling kokosolie, zou wel eens zeer goed voor de gezondheid en levensverwachting kunnen zijn!

The Coconut diet

Als je het boek “the Coconut diet” van Cherie Calbom leest, vind je enkele passages waarin wordt verteld dat de anti-vet lobby in de Westerse wereld weinig moeite had de kokosolie-producenten de mond te snoeren, want de kokosproducerende landen zijn natuurlijk niet bepaald de invloedrijkste. Politiek speelt dus een rol. Ook leuk zijn enkele sappige anekdotes over kokosolie. Toen een groep agrariërs bedacht dat het wel slim zou zijn hun varkens met kokosafval vet te mesten, moest men toch al vrij snel van dit idee afstappen. Waarom? De varkens werden niet vetter!

Verzadigd en toch gezond

Dus wellicht is onze kennis over vetten en oliën toch nog wel niet zo goed als we misschien denken. Misschien is de reputatie van verzadigd vet wel onterecht zo slecht en kunnen we ons voordeel doen met bepaalde verzadigde vetten zoals kokosolie. Als dr. Mauro DiPasquale al jaren geleden de voordelen van MCT’s predikte en men de modernste supplementen verrijkt met deze vetvorm, waarom zouden we dan een verzadigd vet dat bomvol met deze MCT’s zit negeren? Onwetendheid misschien?
Bij verschillende sportvoedings- en supplementenwinkels, staan de potjes kokosvet in de schappen en ook daar zullen ze kunnen beamen dat niet alle vetten gelijk zijn, en ook niet alle verzadigde vetten.  

© Harry de Jonge