Veel mensen schrikken enorm van hun eerste aanval van hyperventilatie. De adem gaat snel, het hart bonst en het voelt alsof je geen lucht meer krijgt. Toch laten huisartseninformatie en medische websites zien dat het meestal niet levensbedreigend is en vaak samenhangt met stress, paniek of andere emoties.
Wat gebeurt er in je lichaam?
Bij hyperventilatie adem je te snel en/of te diep. Daardoor adem je relatief veel koolzuur uit. De hoeveelheid zuurstof in je bloed is meestal normaal, maar de daling van koolzuur kan klachten geven als duizeligheid, tintelingen rond mond en handen, benauwd gevoel en soms pijn op de borst. Vaak speelt stress of een paniekaanval een grote rol. Onder invloed van angst ga je automatisch sneller en dieper ademen dan nodig is.
Wat weten we over ademhalingsoefeningen?
In ziekenhuizen en huisartsenpraktijken worden vaak ademhalingsoefeningen aangeraden om hyperventilatie klachten te verminderen. Ziekenhuizen stellen bijvoorbeeld rustig buik ademhalen en langzaam uitademen voor als praktische manier om de ademhaling weer in balans te brengen. Onderzoek naar ademwerk laat zien dat een langzame, gecontroleerde ademhaling kan helpen om stress, angst en gespannenheid te verminderen. Een meta-analyse van verschillende studies vond dat ademhalingstechnieken het gevoel van welzijn kunnen verbeteren, al zijn de effecten niet bij iedereen even groot. Tegelijkertijd zijn wetenschappers kritisch op het klassieke idee van een apart “hyperventilatiesyndroom” en benadrukken zij dat ademhalingsoefeningen vooral werken als onderdeel van een bredere aanpak, met aandacht voor stress en gedrag.
Hoe kun je zelf veilig oefenen?
Veel richtlijnen adviseren om niet in een zakje te ademen, omdat dit de klachten juist kan verergeren. Wat wel wordt genoemd, zijn eenvoudige buikademhalingsoefeningen. Medische websites benoemen een vergelijkbare aanpak: rustig gaan zitten, handen op de buik leggen, door de neus inademen en voelen dat de buik omhoog komt, daarna langzaam uitademen waarbij de buik weer zakt. Soms wordt aangeraden ongeveer drie tellen in en zes tellen uit te ademen. Het helpt om deze oefening niet alleen tijdens een aanval te doen, maar juist ook op rustige momenten. Zo raakt je lichaam gewend aan een kalmere ademhaling.
Wanneer is meer hulp nodig?
Ademhalingsoefeningen zijn geen vervanging voor medische zorg als er mogelijk iets anders speelt. Er zijn een aantal waarschuwingssignalen waarbij je direct moet bellen, zoals aanhoudende pijn of druk op de borst, hevige benauwdheid, koorts of voelen dat je hart extreem snel of onregelmatig klopt. Ook als je vaak aanvallen hebt, erg bang blijft of niet zeker weet of het wel echt om hyperventilatie gaat, is het verstandig om er een arts bij te betrekken. De huisarts kan helpen met uitleg, geruststelling en zo nodig een verwijzing naar bijvoorbeeld een fysiotherapeut of psycholoog. Twijfel je na alles wat je zelf probeert nog steeds en vraag je je af: moet ik naar de huisarts? Bij aanhoudende, onverklaarde of snel verergerende klachten is het altijd het veiligst om contact op te nemen voor persoonlijk advies.